http://www.y-cymro.comY Cymro Edrych ar ragor o welliannau i’r A55 <p>Mae Ysgrifennydd yr Economi a&rsquo;r Seilwaith, Ken Skates, wedi comisiynu astudiaeth gydnerthedd i edrych ble y gellir gwneud rhagor o welliannau i&rsquo;r A55.</p> <p>Yn y misoedd a&rsquo;r blynyddoedd diwethaf, mae Llywodraeth Cymru wedi gwneud gwelliannau sylweddol i&rsquo;r ffordd, ond roedd Ysgrifennydd yr Economi yn awyddus i bwysleisio bod angen gwneud mwy gan ei bod yn ffordd allweddol ar draws gogledd Cymru a thu hwnt.&nbsp;</p> <p>Meddai: &ldquo;Fis diwethaf, gwelsom ben llanw pedair mlynedd o waith pwysig tu hwnt i wella&rsquo;r twneli ar&nbsp; yr A55, yn ogystal &acirc; gwelliannau diweddar i wyneb y ffordd, lliniaru llifogydd a gwaith cynnal a chadw brys.&nbsp;</p> <p>&quot;Wedi cwblhau&rsquo;r gwelliannau hyn, bydd yn bosibl gwneud yr holl waith cynnal a chadw a gwella dros nos, pan fydd cyn lleied &acirc; phosib o darfu.&nbsp;</p> <p>&quot;Rwyf wedi datgan yn glir mai dim ond gwaith brys fydd yn tarfu ar deithwyr yn ystod y dydd yr haf hwn, gan wahardd unrhyw waith ar y ffordd yn ystod y dydd rhwng Cyffordd 11 a&rsquo;r ffin &acirc; Lloegr tan fis Medi o leiaf.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Mae&rsquo;r buddsoddiad i wella cyflwr ein ffyrdd a&rsquo;r gwaith mawr posibl sydd gennym ar y gweill i leihau&rsquo;r tagfeydd ar y rhwydwaith yn gwella&rsquo;r profiad i deithwyr ar hyd yr A55 yn fawr.&nbsp;</p> <p>&quot;Rwy&rsquo;n benderfynol, fodd bynnag, i edrych y tu hwnt i&rsquo;r ymyraethau hyn, gan sicrhau bod teithiau ar hyd yr A55 mor ddibynadwy &acirc; phosib -&nbsp;gan ddarparu ar gyfer pobl leol, busnesau ac ymwelwyr fel ei gilydd.</p> <p>&quot;Bydd yr astudiaeth gydnerthedd yr wyf yn ei chomisiynu yn helpu i benderfynu ar y ffordd orau o gyflawni hyn.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Fy mwriad yw edrych eto ar bob agwedd ar y ffordd, gan nodi ble a sut i wella&rsquo;r profiad i deithwyr yn y ffordd orau, a sut i sicrhau bod llai o ddamweiniau a bod cerbydau sy&rsquo;n torri i lawr yn cael llai o effaith ar y traffig.</p> <p>&quot;Bydd hyn yn ategu&rsquo;r gwaith presennol i wella&rsquo;r ffordd tra&rsquo;n parhau i sicrhau bod cyn lleied &acirc; phosib o darfu oherwydd gwaith ar y ffordd.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Mae dros 70,000 o geir yn defnyddio rhannau o&rsquo;r A55 ar amseroedd brig, a bydd yr astudiaeth hon yn helpu Llywodraeth Cymru i barhau i wneud gwelliannau, gan sicrhau bod yr A55 yn ymdopi &acirc;&rsquo;r galw ac yn helpu i hwyluso economi gref yng ngogledd Cymru, economi sy&rsquo;n edrych i&rsquo;r dyfodol.&rdquo;&nbsp;</p> <p>Bydd yr astudiaeth gydnerthedd yn edrych ar y rhwydwaith cyfan o Gaergybi i gyffordd y Post House, a&rsquo;r bwriad yw cwblhau cam cyntaf y gwaith ddiwedd yr haf, gan arwain at yr amserlen bresennol ar gyfer y gwelliannau sydd i ddechrau ym mis Medi. &nbsp;<br /> &nbsp;</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5240/ 2017-04-28T00:00:00+1:00 Newid amserlen S4C yn dod ag omnibws Pobol y Cwm yn &ocirc;l <p>Mi fydd omnibws wythnosol Pobol y Cwm yn cael ei dangos ar S4C unwaith eto, yn rhan o nifer o newidiadau sy&#39;n digwydd ar ddechrau mis Mai.</p> <p>Mae&#39;r omnibws - gydag isdeitlau ar y sgrin - yn gyfle i ddal fyny &acirc; holl straeon yr opera sebon, sy&#39;n gynhyrchiad gan BBC Cymru.</p> <p>Mae&#39;r omnibws yn wasanaeth newydd, yn lle&#39;r ailddarllediadau dyddiol sydd, ar hyn o bryd, am 6.00 bob nos Lun i nos Wener.</p> <p>Ymhlith y newidiadau eraill i amserlen S4C, o fore Llun 1 Mai, mi fydd cyfle i blant bach godi&#39;n gynt yng nghwmni Cyw, gyda&#39;r rhaglenni yn dechrau am 6.00 bob bore.</p> <p>Yna bydd bwletinau Newyddion a Thywydd rheolaidd ar ddyddiau&#39;r wythnos - am 1.00, 2.00, 3.00 a 6.00 &ndash; ac mae&#39;r rhaglen newyddion Ffeil i bobl ifanc yn symud i 5.00.</p> <p>Mae&#39;r dewis i newid agweddau o&#39;r amserlen ddyddiol yn ymateb i ddymuniadau gwylwyr, meddai Cyfarwyddwr Cynnwys Creadigol S4C, Amanda Rees.</p> <p>&quot;Wrth adolygu adborth ein gwylwyr buon ni&#39;n ystyried pa newidiadau oedd yn bosib er mwyn ymateb i&#39;w dymuniadau.</p> <p>&quot;Am fod gemau rygbi byw bellach wedi symud i nos Sadwrn, mae hynny wedi agor amser i ni ar brynhawn Sul.</p> <p>&quot;Mae wedi rhoi cyfle i ni edrych o&#39;r newydd ar ailddarllediadau Pobol y Cwm ac ymateb i wylwyr sydd wedi gweld eisiau&#39;r Omnibws bob dydd Sul.</p> <p>&quot;Mae symud Cyw i 6.00 y bore yn ymateb i sylwadau rhieni &acirc; phlant bach, oedd yn credu ei fod yn drueni nad oedd Cyw ar gael yn gynharach yn y bore.</p> <p>&quot;Ac ry&#39; ni&#39;n falch o ymestyn ein gwasanaethau Newyddion a Thywydd er mwyn darparu diweddariadau cyson, eto yn ymateb i sylwadau gwylwyr oedd am weld rhagor o newyddion yn ystod y dydd.&quot;</p> <p>Bydd y newidiadau yn digwydd o 1 Mai ymlaen, ac am 5.30 ar nos Sul 7 Mai yw&#39;r cyfle cyntaf i&nbsp; ddal fyny &acirc; holl benodau Pobol y Cwm yn yr omnibws.</p> <p>Mae&#39;r holl raglenni ar gael i&#39;w gwylio ar alw, gydag isdeitlau Cymraeg neu Saesneg, ar s4c.cymru, BBC iPlayer a llwyfannau eraill.</p> <p>O ganlyniad mi fydd amseroedd darlledu rhai rhaglenni eraill yn newid, yn cynnwys Dechrau Canu Dechrau Canmol sydd nawr am 7.30 bob nos Sul. Gallwch weld yr amserlen newydd ar-lein ar s4c.cymru</p> <p><strong>Llun:&nbsp;Ymunodd Bryn F&ocirc;n a&rsquo;r cast ym mis Mawrth 2017, yn chware r&ocirc;l Dr Elgan Jones</strong></p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5241/ 2017-04-28T00:00:00+1:00 Penodi Y Deon June Osborne yn Esgob Llandaf newydd <p>Un o&#39;r arweinwyr eglwys amlycaf a mwyaf profiadol yn ym Mhrydain fydd Esgob nesaf Llandaf.</p> <p>Dewiswyd June Osborne, a wasanaethodd fel Deon Salisbury am y 13 mlynedd diwethaf, yn 72ain Esgob Llandaf, esgobaeth sy&#39;n gwasanaethu&#39;r rhan fwyaf o Gaerdydd, Cymoedd De Cymru a Bro Morgannwg.</p> <p>Yn ffigur a dorrodd dir newydd yn Eglwys Lloegr, y Deon June oedd y fenyw gyntaf i&#39;w phenodi&#39;n Ddeon cadeirlan hynafol, ar &ocirc;l gwasanaethu fel Canon Drysorydd Cadeirlan Salisbury am bron 10 mlynedd.</p> <p>Bu&#39;n weithgar ym mywyd cenedlaethol Eglwys Lloegr, gan wasanaethu am flynyddoedd lawer ar Bwyllgor Sefydlog y Synod Cyffredinol, yn cynnwys eistedd ar y panel cadeiryddion.</p> <p>Gwnaed y cyhoeddiad heddiw (27 Ebrill) gan Esgobion yr Eglwys yng Nghymru a ddaeth yn gyfrifol am benodiad Esgob Llandaf pan na sichraodd unrhyw ymgeisydd a enwebwyd yn y Coleg Etholiadol ym mis Chwefror ddigon o bleidleisiau i gael ei ethol.</p> <p>Cadarnheir y penodiad mewn cyfarfod o&#39;r Synod Sanctaidd ar 14 Gorffennaf a chaiff y Deon June ei chysegru fel Esgob yng Nghadeirlan Aberhonddu ar 15 Gorffennaf.</p> <p>Wrth groesawu ei phenodiad, dywedodd Uwch Esgob yr Eglwys, Esgob Abertawe ac Aberhonddu, John Davies: &quot;Yn June Osborne, bydd yr Eglwys yng Nghymru a hefyd Esgobaeth Llandaf yn canfod iddynt gael bendith gyfoethog.</p> <p>&quot;Mae hanes llwyddiant June yn dangos yn rhagorol ei hangerdd dros weinyddiaeth Gristnogol a luniwyd ar hanfodion yr Efengyl o gariad, cyfiawnder, cynhwysiant ac agoredrwydd.</p> <p>&quot;Mae&#39;r cyfan hyn yn nodweddion yr wyf i a fy nghyd-esgobion yn eu cefnogi a&#39;u croesawu&#39;n gynnes.</p> <p>&quot;Caiff ei hadnabod fel arweinydd gyda gweledigaeth glir, calon fugeiliol a meddwl strategol, sydd i gyd yn&nbsp; cymeradwyo&#39;r Eglwys i&#39;r gymuned ehangach.</p> <p>&quot;Yn y ffordd hon a thrwy ei haddysgu, ei phregethu a&#39;i harweinyddiaeth, mae&#39;n dangos ei hunan yn rhywun rwy&#39;n hyderus a all roi arweinyddiaeth a goruchwyliaeth ardderchog i Esgobaeth Llandaf.</p> <p>&quot;Rwy&#39;n edrych ymlaen yn frwd at iddi ddod i&#39;n plith a&#39;i chyfraniadau i waith y Fainc Esgobion.&quot;</p> <p>Dywedodd y Deon June: &quot;Mae&#39;n fraint enfawr cael fy enwebu fel Esgob Llandaf, swydd hynafol gyda llawer o ragflaenwyr o fri.</p> <p>&quot;Bydd yn rhyw fath o ddod adref i&#39;r teulu, yn arbennig oherwydd gan fod fy ng&#373;r yn hanu o Gaerdydd ac mae&#39;n lle yr ydym yn ei adnabod ac yn ei garu.</p> <p>&quot;Mae arwain esgobaeth mor amrywiol mewn ardal sy&#39;n hanesyddol a hardd, yn her ond mae gen i archwaeth enfawr am y dasg ac mae&#39;n anrhydedd mawr i mi gael cyfle i ymuno &acirc; th&icirc;m esgobaeth, sy&#39;n gryf a dychmygus.</p> <p>&quot;Mae&#39;r rhain yn gyfnodau helbulus ar draws y byd ac ni fu&#39;r angen am ffydd ac am arweinyddiaeth hyderus, neilltuol yr Eglwys erioed yn bwysicach.</p> <p>&quot;Byddaf, wrth gwrs, yn drist i ffarwelio &acirc; Salisbury. Bu&#39;n gartref i mi, yn ysbrydol a hefyd fel teulu, am dros ddau ddegawd.</p> <p>&quot;Cefais fy amgylchynu gan gydweithwyr, staff a gwirfoddolwyr bendigedig, a wnaeth fy swydd yn waith llawen.</p> <p>&quot;Bu&#39;n bleser mawr gweld sut y datblygodd ac y ffynnodd y Gadeirlan dros y blynyddoedd ac i rannu ein dathliadau Magna Carta 800 gwych.</p> <p>&quot;Rwy&#39;n falch eithriadol o&#39;r hyn a gyflawnwyd yma ac yn dymuno&#39;n dda i bawb yn y Gadeirlan a&#39;i hesgobaeth ar gyfer y blynyddoedd i ddod.&quot;</p> <p>Dywedodd Esgob Salisbury, Nicholas Holtam, fod June yn &quot;Ddeon rhagorol&quot;.</p> <p>Dywedodd, &quot;Mae June Osborne yn un o glerigwyr blaenllaw Eglwys Lloegr. Am y 13 mlynedd ddiwethaf bu&#39;n Ddeon rhagorol yn Salisbury. Gwnaeth gyfraniadau sylweddol i Eglwys Lloegr yn ehangach yn cynnwys helpu i drefnu&#39;r gr&#373;p Leading Woman a fu&#39;n ddylanwadol tu hwnt wrth dyfu menywod i swyddi arweinyddiaeth yn yr Eglwys.</p> <p>&quot;Rwy&#39;n hynod falch iddi gael ei phenodi&#39;n Esgob Llandaf. Bydd holl Esgobaeth Salisbury yn ymuno &acirc; mi yn diolch iddi am ei chyfraniad enfawr i&#39;r Esgobaeth hon a wasanaethodd am 22 mlynedd.</p> <p>&quot;Dymunwn yn dda iddi fel Esgob Llandaf a gwedd&iuml;wn drosti hi a&#39;i theulu wrth iddynt baratoi ar gyfer popeth sydd i ddod.&quot;</p> <p>Yn un o&#39;r menywod cyntaf i gael ei hordeinio fel offeiriad yn Llundain yn 1994, ar &ocirc;l bod yn Ddiacones ers 1980, nodweddwyd gweinidogaeth y Deon June gan ei hangerdd am gydraddoldeb ac amrywiaeth ac roedd yn un o sefydlwyr rhaglen Leading Women yr Eglwys.</p> <p>Mae ganddi gonsyrn dwfn am dlodi byd-eang a bu&#39;n gweithio gydag Eglwys Esgobol Sudan ar iechyd, addysg ddiwinyddol ac eiriolaeth. Mae&#39;n dal i fod &acirc; r&ocirc;l allweddol yn ymrwymiad y Cymun Anglicanaidd i weithredu Nodau Datblygu&#39;r Mileniwm, ac mae&#39;n aelod o Banel Ymgynghori&#39;r Llywodraeth ar gyfer coffau&#39;r Rhyfel Byd Cyntaf.</p> <p>Bydd y Deon June yn dathlu ei dydd Sul olaf yng Nghadeirlan Salisbury ar 9 Gorffennaf. Caiff ei chysegru yng Nghadeirlan Aberhonddu ar 15 Gorffennaf a&#39;i gorseddu yng Nghadeirlan Llandaf wythnos yn ddiweddarach (22 Gorffennaf).</p> <p><strong>CEFNDIR</strong></p> <p>Enillodd y Deon June radd yn y Gwyddorau Cymdeithasol ym Mhrifysgol Manceinion, a hyfforddodd ar gyfer y weinidogaeth yng Ngholeg Sant Ioan, Nottingham a Neuadd Wycliffe, Rhydychen.</p> <p>Fe&#39;i penodwyd yn Ddiacones yn 1980 a bu&#39;n gwasanaethu yn St Martin-in-the-Bullring yn Birmingham cyn symud i blwyfi Old Ford yn nwyrain Llundain yn 1984.</p> <p>Ar &ocirc;l ei hordeinio&#39;n offeiriad bu&#39;n gwasanaethu fel Canon Drysorydd yng Nghadeirlan Salisbury a bu&#39;n Ddeon Gweithredol Salisbury am ddwy flynedd cyn cael ei phenodi&#39;n Ddeon yn 2004.</p> <p>Yn ystod ei chyfnod yn Salisbury, mae&#39;r Deon June wedi goruchwylio mwyafrif Rhaglen Atgyweiriadau Mawr 30-mlynedd y Gadeirlan o waith hanfodol i adfer ffabrig y Gadeirlan a&#39;i diogelu ar gyfer y dyfodol.</p> <p>Fel Canon Drysorydd a Deon roedd yn ganolog wrth gomisiynu bedyddfaen William Pye.</p> <p>Mewn Cadeirlan a fu&#39;n aml yn flaengar ac sydd eisoes wedi sefydlu&#39;r c&ocirc;r genethod cyntaf mewn cadeirlan yn Lloegr, bu&#39;n hyrwyddo sefydlu Esgob Corydd genethod yn 2015, y Gadeirlan gyntaf i wneud hynny.</p> <p>Bu ganddi r&ocirc;l bwysig yn nathliadau Magna Carta 800 ddwy flynedd yn &ocirc;l, gan fwynhau&#39;r amrywiaeth enfawr o ddigwyddiadau a drefnwyd gan y Gadeirlan y flwyddyn honno. Bu hefyd yn ddirprwy raglaw Wiltshire.</p> <p>Mae&#39;r Deon June yn briod &acirc;&#39;r bargyfreithiwr Paul Goulding CF ac mae ganddynt ddau o blant, Megan a Tom. Mae ei diddordebau&#39;n cynnwys p&ecirc;l-droed ac mae&#39;n gefnogwr oes i Manchester City, ei th&icirc;m cartref.</p> <p><strong>Llun: Y Deon June Osborne</strong> (Ian Berry, Magnum)</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5234/ 2017-04-27T00:00:00+1:00 Beirniadu Corbyn am 'chwifio’r faner wen' trwy wrthod dadleuon teledu’r arweinwyr <p>Mae Arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood wedi beirniadu Arweinydd y Blaid Lafur wedi i ffynonellau yn agos ato gadarnhau na fydd yn cymryd rhan mewn unrhyw ddadleuon arweinwyr ar y teledu os bydd y Prif Weinidog Theresa May hefyd yn gwrthod.</p> <p>Dywedodd Leanne Wood&nbsp;ei bod yn edrych ymlaen at gymryd rhan yn Nadleuon yr Arweinwyr ar y teledu, gan iddi wneud hynny yn 2015 ac at &quot;godi&rsquo;r faner dros Gymru&quot;.</p> <p>Dywedodd ei bod yn siomedig gweld Jeremy Corbyn eisoes yn &quot;chwifio&rsquo;r faner wen&quot; wythnos yn unig wedi cyhoeddi&rsquo;r etholiad, yn hytrach na bod yn barod i ddefnyddio&rsquo;r llwyfan i godi llais yn erbyn y Prif Weinidog Tor&iuml;aidd a record ddamniol ei phlaid.</p> <p>Meddai: &quot;Mae&rsquo;n siomedig clywed nad yw Arweinydd y Blaid Lafur yn barod i gymryd rhan mewn unrhyw Ddadleuon Arweinwyr ar y teledu heb y Prif Weinidog.</p> <p>&quot;Mae&rsquo;r dadleuon hyn yn gyfle da i bobl ymwneud &acirc;&rsquo;r etholiad ac i&rsquo;r arweinwyr gyflwyno eu gweledigaeth i&rsquo;r pleidleiswyr.</p> <p>&quot;Maent yn gyfle hefyd i arweinwyr y pleidiau herio record y lleill -naill ai mewn llywodraeth neu fel gwrthbleidiau.</p> <p>&quot;Trwy gefnu ar graffu a gwrthod cymryd rhan mewn dadleuon, mae&rsquo;r Prif Weinidog wedi rhoi g&ocirc;l agored i Arweinydd yr Wrthblaid honedig.</p> <p>&quot;Fodd bynnag, mae&rsquo;n ymddangos bod Llafur yn dal yn rhy brysur yn ymladd ei gilydd i ganolbwyntio ar ymladd yn erbyn y Tor&iuml;aid.</p> <p>&quot;O ystyried record ddamniol y Tor&iuml;aid o doriadau llym, bygythiadau i bensiynau a newidiadau creulon i&rsquo;r gyfundrefn les, fe fuasech yn disgwyl i unrhyw arweinydd sy&rsquo;n honni cynrychioli dewis arall blaengar i gydio yn y cyfle &acirc;&rsquo;i ddwy law. Nid dyma wnaeth Llafur wan a rhanedig.</p> <p>&quot;Tra bod Arweinydd y Blaid Lafur yn chwifio&rsquo;r faner wen a dim ond wythnos o ymgyrch yr etholiad wedi mynd heibio, rwyf i&rsquo;n edrych ymlaen at gymryd rhan yn y dadleuon hyn a chodi&rsquo;r faner dros Gymru unwaith eto.&quot;</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5235/ 2017-04-27T00:00:00+1:00 Craffu ar 100 diwrnod cyntaf Trump <p>Mae Adran Gwleidyddiaeth Ryngwladol Prifysgol Aberystwyth yn cynnal trafodaeth ford gron arbennig i asesu 100 diwrnod cyntaf Donald Trump yn y T&#375; Gwyn.</p> <p>Caiff y drafodaeth ei chynnal ym Mhrif Neuadd yr Adran Gwleidyddiaeth Ryngwladol ar Gampws Penglais am 6yh nos Lun 1 Mai. Mae mynediad am ddim ac mae croeso i bawb.</p> <p>Dyma&rsquo;r diweddaraf mewn cyfres o ddigwyddiadau cyhoeddus sydd wedi eu trefnu gan yr Adran i fanylu ar rai o bynciau mawr y dydd, yn eu plith arlywyddiaeth yr Unol Daleithiau a Brexit.</p> <p>Dywedodd yr Athro Richard Bearsdworth, Pennaeth yr Adran Gwleidyddiaeth Ryngwladol Prifysgol Aberystwyth: &ldquo;I unrhyw un sy&rsquo;n dilyn gwleidyddiaeth yr UDA, mae&rsquo;r 100 diwrnod ers i Donald Trump ddod i rym wedi bod yn hynod ddiddorol.</p> <p>&ldquo;Rydyn ni wedi gweld newid safbwynt sylweddol ar ystod o faterion polisi tramor megis ymosodiadau awyr ar Syria, agweddau at NATO a chysylltiadau gyda Tsieina.</p> <p>&quot;Mae&rsquo;r drafodaeth ford gron yma yn gyfle i ni bwyso a mesur dyddiau cynnar yr Arlywydd; i geisio deall trywydd y T&#375; Gwyn o dan Trump, ac i ystyried y goblygiadau ar gyfer y gymuned ryngwladol.&rdquo;</p> <p>Bydd y panel o arbenigwyr o Adran Gwleidyddiaeth Ryngwladol Prifysgol Aberystwyth yn cynnwys:</p> <ul> <li>Dr Jeff Bridoux, Darlithydd mewn Gwleidyddiaeth Ryngwladol</li> <li>Dr Warren Dockter, Darlithydd mewn Gwleidyddiaeth Ryngwladol</li> <li>Dr Jenny Mathers, Darllenydd mewn Gwleidyddiaeth Ryngwladol</li> <li>Dr Gillian McFadyen, Darlithydd mewn Gwleidyddiaeth Ryngwladol</li> <li>Dr Jan Ruzicka, Darlithydd mewn Astudiaethau Diogelwch</li> </ul> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5230/ 2017-04-25T00:00:00+1:00 Merch fach ysbrydoledig yn anelu i godi &pound;100,000 i ddiolch am driniaeth ei thad <p>YN &ocirc;l ym mis Mai 2015 fe benderfynodd merch fach bump oed o Sir Benfro ei bod eisiau codi arian i&rsquo;r ward wnaeth drin ei thad o gancr.&nbsp;</p> <p>Roedd yn gobeithio codi &pound;50 ac erbyn hyn mae&rsquo;n agos&aacute;u at swm anhygoel o &pound;100,000</p> <p>Dechreuodd Elly Neville godi arian i ddweud diolch yn fawr i Ward 10 Ysbyty Llwynhelyg, Sir Benfro, am y driniaeth a roddwyd i&rsquo;w thad Lyn.</p> <p>Cafodd Lyn Neville trawsblaniad yn 2005 a threuliodd lawer o amser yn Ward 10.</p> <p>Penderfynodd Elly ei bod am godi arian i helpu i roi bywyd newydd i&rsquo;r ward.</p> <p>Meddai Elly: &ldquo;Rwy&rsquo;n codi arian i Ward 10 am fy mod eisiau i&rsquo;r nyrsys allu prynu&rsquo;r hyn sydd ei angen ar gyfer pobl yn yr ysbyty.</p> <p>&ldquo;Hoffwn iddyn nhw gael clustogau lliwgar a blancedi fflyffi i gadw&rsquo;r cleifion yn gyffyrddus.</p> <p>&ldquo;Fe helpodd y nyrsys fy nhad pan oedd yn s&acirc;l a dwi eisiau dweud diolch iddyn nhw am hynny.&rdquo;</p> <p>Mae Elly, sy&rsquo;n mynychu Ysgol Gynradd Gymunedol Penfro wedi codi dros &pound;80,000 ac mae hi&rsquo;n gobeithio bwrw mlaen i godi &pound;100,000.</p> <p>Yn ystod y ddwy flynedd mae Elly wedi dod yn llysgennad cyfarwydd yn ei chymuned gan gyfarfod ag enwogion di-ri, mynychu ciniawau o bob math a chael medal yn Nh&#375;&rsquo;r Arglwyddi ym mis Hydref.</p> <p>Meddai Lyn Neville: &ldquo;Pan ddechreuom n&ocirc;l ar y 1af o Fai 2015 roeddem ond yn bwriadu codi &pound;50 ond dechreuodd y b&ecirc;l rowlio ac fe dyfodd ar garlam.</p> <p>&ldquo;Mae&rsquo;r arian yn mynd tuag at wella profiad y claf.</p> <p>&ldquo;Ry&rsquo;n ni&rsquo;n credu&rsquo;n gryf mewn sicrhau bod cleifion mor gyffyrddus &acirc; phosib yn yr ysbyty.</p> <p>&ldquo;Mae Elly&rsquo;n mwynhau&rsquo;r gwaith ymgyrchu ar hyn o bryd a byddwn yn parhau tra&rsquo;i bod hi&rsquo;n hapus.</p> <p>&ldquo;Ry&rsquo;n ni&rsquo;n deulu bach sy&rsquo;n trio gwneud gwahaniaeth mawr i wasanaethau cancr.&quot;</p> <p>Meddai Nicola Llewelyn, Pennaeth Elusennau Iechyd Hywel Dda: &ldquo;Dechreuais ar y daith gydag Elly ddwy flynedd yn &ocirc;l a hoffwn ddweud diolch yn fawr iddi hi a&rsquo;u theulu am eu gwaith arbennig.</p> <p>&ldquo;Mae hi wedi cyflawni cymaint yn ystod y ddwy flynedd ac mae ei brwdfrydedd a&rsquo;i hegni yn heintus.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Rydym yn gwerthfawrogi gwaith t&icirc;m Elly yn fawr a fydd yn parhau i&rsquo;n helpu i wella gwasanaethau cancr yn Ysbyty Llwynhelyg.&rdquo;&nbsp;</p> <p>Os hoffech gyfrannu i&rsquo;r ap&ecirc;l, gallwch wneud hynny drwy&rsquo;r dudalen Just Giving:&nbsp;<a href="https://www.justgiving.com/fundraising/ward10flag">https://www.justgiving.com/fundraising/ward10flag</a></p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5232/ 2017-04-25T00:00:00+1:00 Gwaith yn dechrau ar faes Eisteddfod Pencoed <p>MAE&rsquo;R dywarchen gyntaf wedi ei thorri ar dir Campws Pencoed, Coleg Pen-y-bont i nodi dechrau&rsquo;r gwaith o adeiladu Maes Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd Pen-y-bont ar Ogwr, Taf ac El&aacute;i.&nbsp;</p> <p>Dyma fydd y tro cyntaf i&rsquo;r Eisteddfod ymweld &acirc;&rsquo;r ardal er 1991, pan gafodd ei chynnal yn Nhonyrefail. &nbsp;</p> <p>Bydd yn cael ei chynnal eleni 29 Mai &ndash; 3 Mehefin.</p> <p>Bydd yn cymryd pum wythnos i gael y safle yn barod ar gyfer y 90,000 o ymwelwyr a ddisgwylir ar y safle ddiwedd Mai.&nbsp;</p> <p>Amcangyfrifir fod ymweliad gan yr Eisteddfod, gan gynnwys y buddsoddiad yn y Maes ei hunan, yn cyfrannu tua &pound;6 miliwn i&rsquo;r ardal leol ac yn &ocirc;l ymchwil gan y trefnwyr, mae 78% o&rsquo;r ymwelwyr yn gwario arian mewn busnesau lleol.</p> <p>Yn ystod wythnos yr Eisteddfod, bydd cyfle i weld 15,000 o blant a phobl ifanc yn cystadlu mewn cystadlaethau yn amrywio o ganu, actio a dawnsio i drin gwallt a choginio.</p> <p>Yn ogystal &acirc;&rsquo;r cystadlu, bydd gweithgareddau megis sesiynau chwaraeon, wal ddringo, sioeau i blant, ffair, cerddoriaeth fyw a dros 80 o stondinau yn cynnig gweithgareddau ac yn gwerthu nwyddau amrywiol ar y Maes.</p> <p>Gyda&rsquo;r nos, bydd cyngherddau, sioeau a chystadlu gyda s&ecirc;r megis Sophie Evans ac Only Boys Aloud yn perfformio yn y cyngerdd agoriadol nos Sul (28 Mai).&nbsp;</p> <p>Bydd dros 260 o blant a phobl ifanc ardal Pen-y-bont yn perfformio mewn dwy sioe gerdd &nbsp;&ndash; yr un gynradd, Bracchi, nos Fawrth (30 Mai) yn y pafiliwn a&rsquo;r criw uwchradd yn perfformio Y Ferch o Gefn Ydfa nos Sadwrn (27 Mai) a nos Lun (29 Mai) yn Theatr Sony, Coleg Pen-y-bont.</p> <p>Mae criw o wirfoddolwyr lleol wedi bod yn codi ymwybyddiaeth ac arian ar gyfer yr Eisteddfod er dwy flynedd, dan arweinyddiaeth Cadeirydd y Pwyllgor Gwaith lleol, Tegwen Ellis.</p> <p>Meddai: &ldquo;Mae&rsquo;r gefnogaeth gan y bobl leol wedi bod yn wych wrth iddynt drefnu gweithgareddau amrywiol i godi arian a chodi ymwybyddiaeth yn eu cymunedau.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Mae nifer o&rsquo;r bobl leol yn cofio Eisteddfod Maesteg ym 1979, ac maen nhw ymysg &nbsp;llawer iawn o drigolion yr ardal sy&rsquo;n edrych ymlaen at groesawu plant a phobl Cymru n&ocirc;l i&rsquo;r dalgylch.&rdquo;</p> <p>Ychwanegodd Aled Si&ocirc;n, cyfarwyddwr Eisteddfod yr Urdd: &ldquo;Mae&rsquo;n amser cyffrous iawn pan fydd y gwaith yn dechrau ar y Maes, a&rsquo;r criw adeiladu yn dechrau ar eu gwaith.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Mae&rsquo;n anhygoel beth y gallan nhw ei gyflawni mewn pum wythnos yn trawsnewid cae gwyrdd yn safle gweithredol yn barod i groesawu ieuenctid a theuluoedd o bob cwr o Gymru.&rdquo;</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5233/ 2017-04-25T00:00:00+1:00 Scouting for Girls, Lightning Seeds a Toploader i serennu yng ng&#373;yl awyr agored y Bala <p>Bydd y bandiau roc enwog Scouting for Girls, The Lightning Seeds a Toploader yn serennu yn &#372;yl Awyr Agored gyntaf Eryri yn Y Bala ym mis Awst, gyda mwy o enwau mawr i&rsquo;w cyhoeddi yn fuan.</p> <p>Mae SFG fwyaf adnabyddus am gyrraedd rhif 1 yn siartiau&rsquo;r DU gyda&rsquo;r g&acirc;n She&rsquo;s So Lovely ac mi gafodd Toploader lwyddiant rhyngwladol gyda&rsquo;u c&acirc;n Dancing In The Moonlight, tra bo The Lightning Seeds fwyaf enwog am eu hanthem b&ecirc;l-droed Three Lions a gyrhaeddodd rhif un yn y siartiau ar ddau achlysur.</p> <p>Mae&rsquo;r tocynnau ar gyfer yr &#373;yl tri diwrnod i&rsquo;r teulu cyfan, fydd yn cynnig llond gwlad o chwaraeon awyr agored a cherddoriaeth fyw, newydd fynd ar werth yr wythnos hon, ac mae&rsquo;r wefan http://www.snowdonia-outdoorfestival.co.uk/cymraeg/ hefyd bellach yn fyw gyda disgwyl i hyd at 10,000 o bobl heidio i leoliad godidog Llyn Tegid ger Y Bala, o ddydd Gwener, Awst 11 tan ddydd Sul, Awst 13.</p> <p>Mi gafodd SFG a Toploader dderbyniad gwefreiddiol y llynedd yng Ng&#373;yl Mynydd Keswick, sydd hefyd yn cael ei threfnu gan gwmni Brand Events, un o brif drefnwyr digwyddiadau y DU, ac sydd hefyd yn gyfrifol am drefnu G&#373;yl Awyr Agored Eryri.</p> <p>Maent ymhlith yr enwau mwyaf poblogaidd ar y gylchdaith gwyliau cerddorol gyda SFG yn chwarae yng ng&#373;yl fawr Ynys Wyth yr haf eleni a Toploader yn rhyddhau albwm newydd hir ddisgwyliedig ym mis Mai.</p> <p>Yn ymuno &acirc; nhw y mae&rsquo;r Lightning Seeds, dan arweiniad y chwedlonol Ian Broudie a ddaeth i amlygrwydd pan ymunodd &acirc;&rsquo;r ddau ddigrifwr David Baddiel a Frank Skinner ar gyfer yr anthem b&ecirc;l-droed enwog, Three Lions a lwyddodd i gyrraedd brig y siartiau ddwywaith.</p> <p>Chwaraeodd Broudie gyda&rsquo;i gyd-sgowsar Holly Johnson yn Big in Japan, ac mae wedi cynhyrchu bandiau fel Echo and the Bunnymen, The Fall, The Coral a The Zutons, tra bod The Lightning Seeds wedi chwarae ar y prif lwyfan yn Glastonbury a G&#373;yl V.</p> <p>Dywedodd Cyfarwyddwr y Digwyddiad Nicola Meadley: &ldquo;Rydym yn gyffrous iawn am y cerddorion rydym wedi eu denu i &#372;yl Awyr Agored gyntaf Eryri, ac rydym yn credu y bydd y bandiau yma&rsquo;n cael derbyniad da gyda&rsquo;n cynulleidfa.</p> <p>&ldquo;Bydd llwyfan wedi ei leoli mewn man arbennig, gyda dyfroedd Llyn Tegid a&rsquo;r bryniau yn gefndir anhygoel, ac mi ddylai&rsquo;r awyrgylch yno fod yn ffantastig gyda&rsquo;r gerddoriaeth yn mynd ymlaen o&rsquo;r prynhawn tan ganol nos.</p> <p>&ldquo;Rydym wedi ceisio dewis perfformwyr fydd yn si&#373;r o apelio at fynychwyr ein g&#373;yl ac rydym y gobeithio ychwanegu mwy o enwau i&rsquo;r rhestr cyn bo hir, gan gynnwys artistiaid a bandiau lleol.&rdquo;</p> <p>Dywedodd Ken Skates, Gweinidog Llywodraeth Cymru dros yr Economi a Seilwaith sy&rsquo;n cynnwys Diwylliant, Hamdden a Chwaraeon: &ldquo;Mae hwn yn gyhoeddiad cyffrous iawn ac mae&rsquo;n un sy&rsquo;n asio&rsquo;n berffaith &acirc; Gogledd Cymru, prifddinas chwaraeon antur Ewrop.</p> <p>&ldquo;Mae&rsquo;r Bala yn lleoliad delfrydol gyda thirwedd hudolus, diwylliant Cymraeg bywiog a chroesawgar a chyfleusterau naturiol gwych cefn gwlad, mynyddoedd, afonydd a llynnoedd.</p> <p>&ldquo;Mae&rsquo;r digwyddiad yn cyfuno cyffro ac antur gweithgareddau a chwaraeon awyr agored gyda pherfformwyr&nbsp; cerddorol trawiadol, ac ar ben hynny gallwch ychwanegu enw da Brand Events o lwyfannu gwyliau sy&rsquo;n llwyddiannus a pharhaus.&rdquo;</p> <p>Mae Heledd Roberts, o Gymdeithas Busnes y Bala, hefyd wedi croesawu&rsquo;r rhestr o berfformwyr gwych ynghyd &acirc;&rsquo;r cyfleoedd i fusnesau lleol a ddaw i&rsquo;r ardal yn sg&icirc;l yr &#373;yl.</p> <p>Dywedodd: &ldquo;Mae&rsquo;r bandiau sydd wedi cael eu cyhoeddi yn anhygoel, a fydd yn si&#373;r o apelio at amrywiaeth eang o bobl o bob oed yn lleol ac ymhellach i ffwrdd ac yn denu llawer o ymwelwyr i&rsquo;r ardal.</p> <p>&ldquo;Mae hyn yn newyddion cadarnhaol iawn yn ogystal &acirc;&rsquo;r ffaith eu bod yn gwneud defnydd o ddarparwyr gweithgareddau a busnesau lleol, ac mae hynny&rsquo;n cynnwys yr arlwywyr hefyd.</p> <p>&ldquo;Mae llawer o bobl leol wedi holi am y digwyddiad a phan fyddan nhw&rsquo;n gweld safon y bandiau fydd yma mi fyddan nhw wrth eu boddau.&rdquo;</p> <p>Bydd gwersyllwyr yn dechrau cyrraedd safle Fferm Gwernhefin, Llanycil, ger y Bala, sydd wedi ei leoli oddi ar ffordd yr A494 o&rsquo;r Bala i Ddolgellau, ar y dydd Gwener a bydd y rhaglen gerddoriaeth yn cychwyn y noson honno cyn i&rsquo;r &#373;yl gychwyn go iawn&nbsp; ar y dydd Sadwrn gyda rhaglen lawn o ddigwyddiadau ac arddangosfeydd awyr agored.</p> <p>Mae Brand Events yn un o brif drefnwyr digwyddiadau byw y DU ac yn ogystal &acirc; helpu i lwyfannu G&#373;yl Mynydd Keswick, fydd yn cael ei chynnal am yr 11eg tro ym mis Mehefin, maent hefyd yn gysylltiedig &acirc; sioeau ceir, bwyd a chrefftau ar draws y DU sy&rsquo;n cynnwys s&ecirc;r fel Chris Evans y DJ Radio 2, y cogydd enwog Tom Kerridge, a&rsquo;r frenhines tai a chrefftau llaw Kirstie Allsopp.</p> <p>Yn ogystal &acirc;&rsquo;r prif faes lle bydd y llwyfan yn cael ei godi ar lan y llyn a nifer o weithgareddau ac arddangosiadau yn cael eu cynnal, bydd cyfleusterau arlwyo ar gael ynghyd &acirc; mannau gwersylla a pharcio helaeth gyda&rsquo;r trefnwyr yn disgwyl 5,000 o bobl i ymweld &acirc;&rsquo;r &#373;yl bob dydd.</p> <p>Bydd y rhan fwyaf yn gwersylla am y penwythnos gyda rhaglen o gystadlaethau chwaraeon awyr agored, siaradwyr a sesiynau blasu a cherddoriaeth fyw o&rsquo;r prynhawn tan 10.30yh bob nos.</p> <p>Bydd y digwyddiadau chwaraeon yn cynnwys ystod o lwybrau rhedeg anhygoel, nofio d&#373;r agored ar y llyn, her beicio mynydd a sportive beicio l&ocirc;n eiconig.</p> <p>Mae&rsquo;r gweithgareddau awyr agored wedi cael eu cynllunio gyda theuluoedd mewn golwg, a byddant yn cynnwys heicio, can&#373;io, byrddio padlo, cerdded ceunentydd, hwylio, hwylfyrddio, rafftio, nofio, dringo, cerdded a beicio mynydd gyda waliau dringo a bagiau aer wedi eu gosod a sgyrsiau byw yn y gwyllt dringo a gweithgareddau ymarferol eraill hefyd&nbsp; ar gael.</p> <p>Mae gan yr &#372;yl le ar gyfer hyd at 3,500 o wersyllwyr i aros ar y safle, gydag oddeutu 1,500 o bobl yn mynychu bob dydd ac yn aros neu&rsquo;n byw yn lleol.</p> <p>I brynu tocynnau neu i gael mwy o wybodaeth dylai darllenwyr fynd i&nbsp;http://www.snowdonia-outdoorfestival.co.uk/cymraeg/</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5225/ 2017-04-19T00:00:00+1:00 YesCymru - 'Mae brys newydd i’n hymgyrch dros annibyniaeth i Gymru' <p>Fel un o&#39;r mudiadau sifig sy&#39;n tyfu gyflymaf yng Nghymru, mae YesCymru wedi croesawu&rsquo;r ffaith y bydd Etholiad Cyffredinol ledled y Deyrnas Unedig yn digwydd yn fuan, gan ddweud ei fod yn gyfle newydd i roi Annibyniaeth Cymru ar yr agenda wleidyddol.</p> <p>Meddai Iestyn ap Rhobert, Cadeirydd YesCymru: &ldquo;Mae Brexit wedi newid popeth. Mae&#39;n debygol mai Llywodraeth Geidwadol fydd gyda ni eto am gyfnod hir &ndash; llywodraeth heb ei hethol gan Gymru, yn gwanhau datganoli yn lle&#39;i gryfhau, ac yn cyflwyno polis&iuml;au sy&#39;n groes i werthoedd Cymru.</p> <p>&quot;Mae brys newydd i&rsquo;n hymgyrch dros annibyniaeth i Gymru.</p> <p>&ldquo;Rydyn ni&#39;n gwybod y bydd Annibyniaeth i&rsquo;r Alban a chreu Iwerddon Unedig yn faterion pwysig yn yr etholiad hwn.</p> <p>&quot;Er mwyn sicrhau nad yw Cymru&#39;n cael ei hanghofio, bydd YesCymru yn gweithio yn ystod yr ymgyrch etholiadol gydag aelodau o bob blaid &ndash; a rhai di-blaid &ndash; sy&#39;n cefnogi annibyniaeth i Gymru.</p> <p>&quot;Rydyn ni&#39;n galw ar bob plaid wleidyddol i edrych eto ar annibyniaeth yn lle cadw at syniadau hen ffasiwn sy&#39;n mygu ein potensial fel gwlad.</p> <p>&ldquo;Bydd YesCymru hefyd yn ymgyrchu ar y cyd gyda grwpiau o blaid annibyniaeth yn yr Alban a Gogledd Iwerddon i wneud yr achos ehangach bod angen creu strwythurau gwleidyddol newydd ar draws Ynysoedd Prydain ac Iwerddon.&rdquo;</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5228/ 2017-04-19T00:00:00+1:00 Penblwydd arbennig i Blaid Cymru ym Mro Waldo <p>Bydd Plaid Cymru&#39;n nodi hanner can mlynedd lansio ei changen ym Maenclochog gyda noson ddathlu arbennig Nos Iau, 27 Ebrill (am 7:30pm yn Neuadd Gymuned Maenclochog).</p> <p>Sefydlwyd y gangen yn sgil yr isetholiad enwog ym mis Gorffennaf 1966 pan gipiodd Gwynfor Evans y sedd gyntaf erioed i Blaid Cymru ennill yn San Steffan.</p> <p>Bydd y noson yn dwyn i gof y dyddiau hynny, ond hefyd yn edrych ymlaen at y sialensiau newydd sy&#39;n wynebu Sir Benfro a Chymru yn ystod yr 21ain ganrif, meddai Hefin Wyn, a fydd yn ymladd ar gyfer sedd ar y cyngor sir yn yr etholiadau ar 4 Mai.</p> <p>&quot;Dwi&rsquo;n ymwybodol mai Bro Waldo yw Bro Maenclochog. Hau&rsquo;r hedyn mwstard oedd WaldoWilliams pan safodd fel ymgeisydd seneddol cyntaf Plaid Cymru yn Sir Benfro yn 1959&quot; meddai Hefin Wyn.</p> <p>&quot;Mae&rsquo;n bryd i&rsquo;r hedyn mwstard ddwyn ffrwyth ym mro ei blentyndod.&quot;</p> <p>Bydd gwesteion yn cynnwys arweinydd gr&#373;p Plaid Cymru ar y cyngor sir, y Cyng. Michael Williams a chadeirydd Cymdeithas Hanes Plaid Cymru Dafydd Williams. Bydd adloniant gan ddoniau lleol.</p> <p><strong>Llun: Gwynfor Evans yn ystod yr isetholiad yn 1966</strong></p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5229/ 2017-04-19T00:00:00+1:00 17 o lwybrau Eryri i’w gweld o’r newydd ar fapiau Google <p>O heddiw ymlaen, (13 Ebrill) bydd 17 o lwybrau Eryri i&rsquo;w gweld o&rsquo;r newydd ar Google, diolch i Google Street View ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri.</p> <p>Ers lansio &ldquo;Street View&rdquo; yn 2007, bu Google yn teithio ar hyd ac ar led y byd yn tynnu lluniau panoramig 360? o strydoedd y byd, ond ddwy flynedd yn &ocirc;l, wedi i&rsquo;r cwmni ddechrau defnyddio Gogle Trekker i fentro i lefydd oedd yn anhygyrch i gerbydau, ychwanegwyd 11 o lwybrau Eryri at yr adnodd gan gynnwys llwybrau&rsquo;r Wyddfa sy&rsquo;n eich arwain at olygfa gorau&rsquo;r DU.</p> <p>Yna llynedd, unwaith eto gyda chydweithrediad Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, cofnodwyd 17 o lwybrau o&rsquo;r newydd.</p> <p>Gyda phecyn 22kg ar eu cefnau a gl&ocirc;b yn cynnwys 15 camera uwch eu pennau, bu gwirfoddolwyr a staff yr Awdurdod yn cofnodi golygfeydd o Eryri ar gyfer Google Street View.</p> <p>Y tro hwn fodd bynnag, aethpwyd ati i gofnodi amrywiaeth ehangach o lwybrau yn y Parc Cenedlaethol, gan gynnwys rhai sy&rsquo;n addas i deuluoedd ac eraill yn addas ar gyfer pawb.</p> <p>Dywedodd Mair Huws, Pennaeth Adran Wardeiniaid a Mynediad: &ldquo;Y gwir amdani yw fod gennym gymaint o lwybrau ym mhob cwr o&rsquo;r Parc Cenedlaethol sy&rsquo;n addas ar gyfer pob math o alluoedd, ac un o&rsquo;r manteision i gael adnodd fel y Google Street View ar lwybrau Eryri yw ei fod yn dangos ystod yr amrywiaeth hwnnw.</p> <p>&quot;Un o fanteision eraill&nbsp; defnyddio Google Street View wrth gwrs yw ei fod o&rsquo;n rhoi syniad i ni o natur y dirwedd cyn i chi ei gyrraedd, ac felly gall y eich galluogi chi i wneud penderfyniad gwybodus yngl&#375;n &acirc; pha lwybr sy&rsquo;n addas i chi cyn dechrau ar eich taith.</p> <p>&quot;Fe fyddai&rsquo;n wych gweld teuluoedd o bob gallu yn mwynhau&rsquo;r llefydd arbennig hyn dros y Pasg &ndash; mae &lsquo;na rywbeth yma i bawb yn Eryri.&quot;</p> <p><strong>Y llwybrau diweddaraf i&rsquo;w cofnodi yw:</strong></p> <ul> <li>Llyn Tegid, Y Bala - De</li> <li>Llyn Tegid, Y Bala &ndash; Gogledd</li> <li>Tomen y Mur</li> <li>Abergwyngregyn - Rhaeadr Fawr</li> <li>Llwybr Llanfairfechan</li> <li>Llwybr y Pysgotwr a Chwm Bychan</li> <li>Llyn Dinas</li> <li>&nbsp;Llwybr Ianws</li> <li>Crimpiau</li> <li>L&ocirc;n Las Ogwen&nbsp; (Ogwen i Gapel Curig)</li> <li>Llwybr Cynwch</li> <li>&nbsp;Llwybr Cnicht</li> <li>Llwybr Pren Traeth Benar</li> <li>Llwybr Craig y Ddinas</li> <li>Llwybr Llyn Traws</li> <li>Llwybr Afon a Llyn, Y Bala</li> <li>Cylchdaith Croesor</li> </ul> <p>Ceir mwy o fanylion am y llwybrau hyn ar wefan yr Awdurdod, <a href="http://www.eryri-npa.gov.uk">http://www.eryri-npa.gov.uk</a>&nbsp;a fideo yn dangos y gwaith cofnodi ar &nbsp;<a href="https://www.youtube.com/watch?v=5Vpfx-m3Aok">https://www.youtube.com/watch?v=5Vpfx-m3Aok</a></p> <p><strong>Llun:&nbsp;Carwyn ap Myrddin&nbsp; yn defnyddio&rsquo;r Trekker ar lwybr L&ocirc;n Gwyrfai</strong></p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5222/ 2017-04-13T00:00:00+1:00 Theatr llawdriniaeth cataractau dros dro yn llwyddiant ysgubol <p>MAE theatr lawdriniaeth symudol dros dro, sy&rsquo;n darparu llawdriniaethau cataractau y mae angen dybryd amdanynt i gleifion sy&rsquo;n byw yn Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro, wedi cael ei disgrifio&rsquo;n &ldquo;llwyddiant ysgubol&rdquo;.</p> <p>Hyd yma, mae bron 850 o gleifion wedi cael llawdriniaeth ar eu llygaid sydd wedi newid eu bywydau, ac oherwydd llwyddiant y theatr lawdriniaeth, mae ei chyfnod yn Ysbyty Llwynhelyg, Hwlffordd wedi cael ei ymestyn trwy gydol mis Ebrill, er mwyn cwblhau 175 o lawdriniaethau ychwanegol.</p> <p>Dywedodd Joe Teape, cyfarwyddwr gweithrediadau a dirprwy brif weithredwr Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda: &ldquo;Mae hyn wedi bod yn llwyddiant ysgubol sydd wedi gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i bobl &acirc; chataractau.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Mae&rsquo;r adborth gan gleifion wedi bod yn gadarnhaol iawn.</p> <p>&ldquo;Mae&rsquo;r holl ganlyniadau allanol cyntaf yn dilyn archwiliadau &ocirc;l-lawdriniaeth gan optometryddion wedi dangos gwelliant yng ngolwg y cleifion.&rdquo;</p> <p>Cyn i&rsquo;r llawdriniaethau ddechrau yn yr uned dros dro, roedd yna 1,500 o bobl a oedd wedi aros dros 36 wythnos am lawdriniaeth cataractau.</p> <p>Mae&rsquo;r ffigur hwn wedi gostwng yn sylweddol i 350.</p> <p>Mae&rsquo;r llawdriniaethau a wneir yn yr uned dros dro yn ychwanegol at y rheiny sy&rsquo;n parhau i gael eu gwneud yn theatrau parhaol Hywel Dda, sy&rsquo;n manteisio i&rsquo;r eithaf ar bob slot posibl sydd ar gael er mwyn lleihau&rsquo;n sylweddol amseroedd aros ar gyfer llawdriniaeth cataractau yn y dyfodol, a hynny ledled y tair sir.</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5220/ 2017-04-12T00:00:00+1:00 Rhewlifegwr o Aberystwyth i dyllu drwy rewlif uchaf y byd <p>MAE gwyddonwyr newid hinsawdd o Brifysgol Aberystwyth yn teithio i Fynyddoedd yr Himalaia mewn ymgais i fod y cyntaf i dyllu&rsquo;n llwyddiannus drwy rewlif uchaf y byd.</p> <p>Bydd yr Athro Bryn Hubbard, sydd wedi ennill Medal y Pegynau, a&rsquo;i gydweithwyr o Ganolfan Rhewlifeg Aberystwyth, yn teithio i rewlif Khumbu yn nhroedfryniau Mynydd Everest y mis yma.</p> <p>Byddant yn treulio hyd at chwe wythnos yn gweithio ar y rhewlif 17 cilomedr o hyd sy&rsquo;n llifo o uchder o 7,600 metr i tua 4,900 metr ar ei bwynt isaf.</p> <p>Wedi&rsquo;i leoli yng ngogledd-ddwyrain Nepal, mae Khumbu yn cael ei ddefnyddio&rsquo;n aml gan ddringwyr ar eu ffordd i&rsquo;r gwersyll cyntaf wrth droed Everest.</p> <p>Yn gweithio ar uchder o dros 5,000m, bydd t&icirc;m yr Athro Hubbard yn defnyddio uned golchi ceir wedi&rsquo;i haddasu&rsquo;n arbennig i dyllu hyd at 200 metr i mewn i&rsquo;r i&acirc;.</p> <p>Ar &ocirc;l cwblhau&rsquo;r gwaith tyllu, bydd modd i&rsquo;r t&icirc;m astudio strwythur mewnol y rhewlif, mesur ei dymheredd, pa mor gyflym y mae&rsquo;n llifo a sut y mae d&#373;r yn draenio drwyddo.</p> <p>Bydd y data a gesglir yn cael ei gyfuno &acirc; lluniau lloeren i ddeall sut mae&rsquo;r rhewlif yn symud ac yn newid dros amser, a sut y gallai ymateb i&rsquo;r newidiad hinsawdd a ragwelir.</p> <p>Wedi&rsquo;i leoli mewn ardal sy&rsquo;n enwog am ei gweithgarwch seismig ac sy&rsquo;n dueddol o gael daeargrynfeydd mawr, mae Khumbu a&rsquo;r cyffiniau yn ffynhonnell dd&#373;r i tua 40% o boblogaeth y byd.</p> <p>Serch hynny, mae&rsquo;r argaeau a&rsquo;r llynnoedd sy&rsquo;n ffurfio ar y rhewlif yn golygu bod yna risg sylweddol o fflach-lifogydd i&rsquo;r bobl sy&rsquo;n byw i lawr yr afon.</p> <p>&ldquo;Dyma&rsquo;r tro cyntaf i unrhyw un geisio tyllu i rewlif Khumbu,&rdquo; meddai&rsquo;r Athro Hubbard.</p> <p>&ldquo;Mae gweithio yn y maes yn dipyn o her ar y gorau, ond mae&rsquo;r daith hon yn cyflwyno heriau arbennig.</p> <p>&ldquo;Nid ydym yn gwybod pa mor dda y bydd ein hoffer yn perfformio ar uchder, heb s&ocirc;n am sut y byddwn ni&rsquo;n ymdopi &acirc;&rsquo;r aer tenau.</p> <p>&ldquo;Mae deall beth yn union sy&rsquo;n digwydd y tu mewn i&rsquo;r rhewlifoedd hyn yn hanfodol wrth ddatblygu modelau cyfrifiadurol o&rsquo;u hymateb i&rsquo;r newidiadau hinsoddol a ragwelir.</p> <p>&ldquo;Mae hefyd yn bwysig meithrin gwell dealltwriaeth o sut y maent yn llifo fel bod modd i ni ragweld yn well pryd mae&rsquo;r argaeau sy&rsquo;n ffurfio ar y rhewlifoedd hyn yn debygol o dorri, gan ryddhau llifeiriant aruthrol o dd&#373;r i&rsquo;r dyffrynnoedd islaw.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Mae hyn yn risg gwirioneddol ym mynyddoedd yr Himalaia, fel y mae mewn ardaloedd eraill megis yr Andes, ac mae ganddo&rsquo;r potensial i beryglu bywydau miloedd o bobl,&rdquo; ychwanegodd.</p> <p>Mae&rsquo;r Athro Hubbard yn gweithio ar yr astudiaeth gydag ymchwilwyr o ddwy brifysgol arall, sydd hefyd &acirc; chysylltiadau agos ag Aberystwyth.</p> <p>Mae&rsquo;r Dr Duncan Quincey o Brifysgol Leeds yn gyn fyfyriwr PhD ac aelod staff o Brifysgol Aberystwyth ac mae&rsquo;n goruchwylio agwedd synhwyro o bell (lluniau lloeren) y prosiect. Bydd yn ymuno &acirc; Bryn yn y maes.</p> <p>Mae Dr Ann Rowan yn Gymrawd Ymchwil ym Mhrifysgol Sheffield. Astudiodd Rhewlifeg ym Mhrifysgol Aberystwyth ac mae&rsquo;n gyfrifol am ddatblygu modelau cyfrifiadurol o&rsquo;r modd y mae&rsquo;r rhewlif yn ymateb i&rsquo;r newid yn yr hinsawdd.</p> <p>Bydd yr Ymchwilydd &Ocirc;l-ddoethurol Evan Miles a&rsquo;r fyfyrwraig PhD o Brifysgol Aberystwyth, Katie Miles hefyd yn gweithio gyda Bryn yn ystod yr astudiaeth.<br /> Ariennir y gwaith gan Gyngor Ymchwil yr Amgylchedd Naturiol, NERC.</p> <p><strong>Her Dechnegol</strong><br /> Bydd yr Athro Hubbard a&rsquo;i gydweithwyr yn gweithio ar uchder o dros 5,000m, a bydd yn rhaid iddynt ymdopi &acirc; nifer o heriau corfforol a thechnegol.</p> <p>Bydd angen codi offer sy&rsquo;n pwyso tua 1,500 cilogram i ben y rhewlif.</p> <p>Bydd hanner yr offer yn cael ei gludo drwy&rsquo;r awyr gan hofrennydd, a&rsquo;r hanner arall yn cael ei gario i fyny gan Sherpaid a logwyd yn lleol, iaciad a&rsquo;r t&icirc;m ymchwil.</p> <p>Mae&rsquo;r Athro Hubbard a&rsquo;i gydweithwyr yn defnyddio hofrenyddion yn gyson i gludo offer i ardaloedd anghysbell ac anodd cyrraedd atynt yn ystod astudiaethau maes.&nbsp;</p> <p>Ar lefel y m&ocirc;r, byddai&rsquo;r hofrenyddion a ddefnyddir gan y t&icirc;m yn gallu codi dros dunnell ar y tro fel rheol. Am resymau uchder, disgwylir y bydd y prif lwyth ar gyfer y daith hon yn llai na 200 cilogram fesul trip.</p> <p>Bydd y tyllu&rsquo;n cael ei gyflawni gan uned golchi ceir wedi&rsquo;i haddasu&rsquo;n arbennig, sy&rsquo;n cynhyrchu chwistrelliad o dd&#373;r poeth ar bwysedd o hyd at 120 bar, sy&rsquo;n ddigon i dorri trwy darmacadam garw.</p> <p>Bydd y dril yn cael ei bweru gan dri generadur Honda, a disgwylir y bydd y p&#373;er a gynhyrchir ganddynt hyd at 50% yn llai oherwydd y diffyg ocsigen ar yr uchder hwnnw.</p> <p>Bydd d&#373;r o&rsquo;r llynnoedd ar arwyneb y rhewlif yn cael ei hidlo a&rsquo;i gynhesu i ~40oC at ddibenion tyllu.</p> <p>Tra bo&rsquo;u hoffer yn cael eu cludo drwy&rsquo;r awyr, bydd Bryn a&rsquo;i gydweithwyr yn cerdded am wyth diwrnod o faes awyr Lukla wrth iddynt gynefino &acirc;&rsquo;r uchelderau.</p> <p><strong>Yr Athro Bryn Hubbard</strong><br /> Dyfarnwyd Medal y Pegynau i&rsquo;r Athro Bryn Hubbard ym mis Ionawr 2016 i gydnabod ei waith fel &ldquo;ysgolhaig Pegynol mewn rhewlifeg, daeareg rewlifol a strwythur a mudiant masau i&acirc;&rdquo;.</p> <p>Astudiaeth Himalaia 2017 fydd ei 29ain flwyddyn olynol i gynnwys cyfnod o waith maes rhewlifegol.</p> <p>Er 1988 mae&rsquo;r Athro Hubbard wedi gweithio yn Antarctica ar chwe achlysur, astudio mudiant rhewlifoedd ar uchelderau mawr yn yr Andes ym Mheriw ar dri achlysur, gweithio yn y Lasynys ar bum achlysur ac ar Svalbard wyth o weithiau, yn ogystal ag Arctig Canada a Norwy.</p> <p>Cyn ymchwilio ar fasau i&acirc; mwy egsotig y byd, cyflawnodd waith maes yn Alpau Ewrop, gan arwain neu gymryd rhan mewn gwersylloedd maes ar tua 20 achlysur.</p> <p>Yr ymweliad hwn &acirc; rhewlif Khumbu fydd ei gyntaf o ddau, gan y bydd y t&icirc;m yn dychwelyd am ail gyfnod o naw wythnos yn 2018.&nbsp;</p> <p>Dilynir hyn bron yn syth gan daith maes naw wythnos i&rsquo;r Lasynys i astudio Rhewlif Store.</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5215/ 2017-04-11T00:00:00+1:00 Dathlu bywyd Tommy Cooper yng Nghastell Caerffili <p>Bydd Castell Caerffili yn morio chwerthin ar Ddydd Sadwrn, 15 Ebrill wrth gofio un o feibion enwocaf y dref &ndash; Tommy Cooper &ndash; mewn G&#373;yl Hud a Fez a Chomedi.</p> <p>Fel rhan o raglen brysur gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru (Cadw) dros y Pasg, bydd yr &#372;yl Hud a Fez a Chomedi yn digwydd union dri deg a thair o flynyddoedd ar &ocirc;l i&rsquo;r digrifwr farw o drawiad ar y galon yn fyw ar y llwyfan, ar 15 Ebrill 1984.</p> <p>Roedd Tommy Cooper yn enwog am driciau hud a fyddai&rsquo;n mynd o&rsquo;i le, ac ef yw&rsquo;r ysbrydoliaeth i&rsquo;r digwyddiad undydd hwn yn y Castell, a fydd yn dathlu bywyd y digrifwr a anwyd yng Nghaerffili gyda chyfres o sgetsys doniol, sioeau hud a lledrith a hyd yn oed gweithdai creu hetiau fez.</p> <p>Bydd nifer o berfformiadau comedi yn yr &#373;yl gan gynnwys perfformiad arbennig gan y digrifwr lleol, Mike Reid; Tommy Cooper ei hunan sydd wedi ysbrydoli ei sgetsys ef.</p> <p>Mae cerflun o Tommy Cooper yn ei het fez enwog yn edrych i lawr ar furiau Castell Caerffili a bydd cyfle i&rsquo;w ddilynwyr fwynhau edrych ar eitemau a chreiriau yn ymwneud ag ef a fydd yn cael eu harddangos yn Neuadd Fawr y Castell.</p> <p>Fe gofir am Cooper a&rsquo;i berfformiadau enwog ar lwyfannau, ond gobeithir y bydd y digwyddiad hefyd yn helpu i achub bywydau. Bydd Calonnau Cymru - (mewn cydweithrediad gyda Chymdeithas Tommy Cooper)&nbsp; - yn cynnal hyfforddiant CPR hollbwysig fel rhan o &ldquo;Tommy&rsquo;s Ticker&rdquo;. Dyma raglen sy&rsquo;n ariannu offer a hyfforddiant a allai achub bywydau ledled Cymru.</p> <p>Cynhelir yr &#373;yl rhwng 11 y bore a 4 y prynhawn, a chaiff ymwelwyr fwynhau diwrnod cyfan o gomedi, hud a lledrith am bris mynediad arferol i&rsquo;r safle. Nid oes raid archebu o flaen llaw.</p> <p>Bydd cyfle hefyd i ymwelwyr archwilio safle&rsquo;r Castell a chwrdd &acirc; Dreigiau ffyrnig Cadw, a fydd yn dychryn ymwelwyr ar y safle hyd 28 Mai.</p> <p>Bydd rhaglen o weithgareddau amrywiol yn digwydd yng Nghastell Caerffili&nbsp; dros benwythnos y Pasg gan gynnwys arddangosfeydd ymladd gyda chlefydau, gwersi saethyddiaeth ac arddangosfeydd arfau canoloesol yn Ffair Ganoloesol y Castell (16 a 17 Ebrill).</p> <p>Meddai Ken Skates, Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a Seilwaith, &ldquo;Mae 2017 yn Flwyddyn y Chwedlau, ac felly mae dathlu bywydau un o hoff arwyr comedi Cymru o fewn castell enwog yn briodol iawn.</p> <p>&ldquo;Rydym bob amser yn chwilio am ffyrdd newydd a chyffrous i ddod &acirc; safleoedd hanesyddol Cymru yn fyw.</p> <p>&quot;Mae&rsquo;r rhaglen lawn o ddigwyddiadau a gweithgareddau sydd ar gael dros benwythnos y Pasg yn gyfle perffaith i fynd allan a mwynhau&rsquo;r safleoedd hyn.&rdquo;</p> <p>Mae&rsquo;r ?yl Hud a Fez a Chomedi yn un o 100 o ddigwyddiadau a phrofiadau a gynhelir fel rhan o ymgyrch Chwilio am Chwedlau Cadw a fydd yn dod &acirc; hanes dramatig Cymru yn fyw yn ystod 2017 &ndash; Blwyddyn y Chwedlau Croeso Cymru.</p> <p>Caiff ymwelwyr &acirc; safleoedd Cadw eu hannog i rannu eu profiadau chwedlonol ar y cyfryngau cymdeithasol drwy ddefnyddio&rsquo;r hashtag #ChwilioAmChwedlau.</p> <p>I gael rhagor o wybodaeth am ddigwyddiadau&rsquo;r Pasg, ewch i <a href="http://www.gov.wales/cadw">http://www.gov.wales/cadw</a>, chwiliwch am Cadw ar Facebook nei dilynwch @CadwWales ar Twitter.</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5216/ 2017-04-11T00:00:00+1:00 RoboLlywydd a lleisiau Cymraeg eraill <p>Mae Prifysgol Bangor wedi creu offer newydd ar gyfer cynhyrchu lleisiau synthetig Cymraeg sy&rsquo;n swnio&rsquo;n naturiol iawn.</p> <p>Bydd y lleisiau hyn yn gallu darllen yn uchel unrhyw destun o gyfrifiadur neu ddyfais symudol.</p> <p>Fel rhan o broject Macsen, a ariannwyd gan Lywodraeth Cymru, datblygwyd dull cyflym a hawdd o baratoi promptiau, recordio llais unigolyn yn eu darllen, a defnyddio gwybodaeth am seiniau&rsquo;r Gymraeg i adeiladu lleisiau synthetig sy&rsquo;n swnio&rsquo;n debyg iawn i lais yr unigolyn a recordiwyd. &nbsp;</p> <p>Yn nigwyddiad SeneddLab2017 yng Nghaerdydd yn ddiweddar, cafodd t&icirc;m Uned Technolegau Iaith Canolfan Bedwyr gyfle i roi hyn ar brawf, gan adeiladu llais newydd mewn un awr i roi gwybodaeth lafar am Gynulliad Cenedlaethol Cymru, a&rsquo;i alw yn &lsquo;RoboLlywydd&rsquo;. &nbsp;</p> <p>Gallwch chi wrando ar y llais ar&nbsp;<a href="http://techiaith.cymru/2017/04/robollywydd/">http://techiaith.cymru/2017/04/robollywydd/</a></p> <p>Esboniodd Dewi Bryn Jones, prif ddatblygwr meddalwedd yr Uned: &ldquo;Roedden ni eisiau estyn ein system &lsquo;Macsen&rsquo;, sy&rsquo;n brototeip o gynorthwyydd personol digidol tebyg i Siri neu Alexa, i ddefnyddio lleisiau gwahanol unigolion.</p> <p>&quot;Roedden ni hefyd eisiau&rsquo;r modd i allu darparu lleisiau synthetig i blant ac oedolion sydd yn siarad Cymraeg ond ar fin colli eu llais eu hun oherwydd llawdriniaeth neu gyflwr meddygol.</p> <p>&quot;Fe ddefnyddion ni system o&rsquo;r enw MaryTTS, a&rsquo;i haddasu ar gyfer y Gymraeg. Dipyn bach o hwyl oedd galw&rsquo;r llais newydd yn &lsquo;RoboLlywydd&rsquo;, ond mae&rsquo;n dangos beth sy&rsquo;n bosib.&rdquo;</p> <p>Mae&rsquo;r project Macsen hefyd wedi datblygu &lsquo;bocs t&#373;ls&rsquo; ar gyfer datblygu a gwella adnabod lleferydd ar gyfer y Gymraeg, gan gynnwys offer dadansoddi cronfeydd sain a&rsquo;u halinio gyda thestun, &nbsp;a mathau newydd o fodelau acwstig o&rsquo;r recordiadau mae&rsquo;r Uned wedi casglu hyd yn hyn drwy ap torfoli o&rsquo;r enw Paldaruo.</p> <p>Esboniodd Dewi Bryn Jones eto: &ldquo;Mae&rsquo;r rhain, gyda&rsquo;r offer creu lleisiau newydd, i gyd ar gael o&rsquo;r Porth Technolegau Iaith Cenedlaethol Cymru (http://techiaith.cymru) &nbsp;i unrhyw un eu defnyddio ar gyfer cynnwys technoleg lleferydd Cymraeg yn eu projectau meddalwedd.</p> <p>&quot;Mae&rsquo;r adnoddau at ddefnydd cwmn&iuml;au meddalwedd bach a mawr yn ogystal a chlybiau codio a hob&iuml;wyr medrus &ndash; y nod yw cael y dechnoleg mewn gymaint o gynnyrch digidol ag y gallwn ni.&rdquo;</p> <p>Dywedodd Delyth Prys, Pennaeth yr Uned: &ldquo;Rydyn ni wir yn teimlo ein bod ni wedi torri drwodd eleni, nid yn unig i ddarparu technoleg bwysig ar gyfer y Gymraeg, ond hefyd fel patrwm i ieithoedd bach eraill ei ddilyn, a datblygu adnoddau tebyg.&rdquo;</p> <p>Mae&rsquo;r gwaith i wella gallu&rsquo;r adnabod lleferydd yn parhau, ac mae t&icirc;m yr Uned Technolegau Iaith yn annog eraill ymuno yn y gwaith hwn drwy recordio eu lleisiau yn yr ap Paldaruo a&rsquo;u cyfrannu i&rsquo;r project.</p> <p>Mae modd hefyd i ddatblygwyr ac unrhyw un sydd ag ychydig bach o ddealltwriaeth codio lwytho i lawr ac ehangu Macsen gyda&rsquo;u lleisiau eu hunain a/neu ychwanegu cwestiynau newydd i&rsquo;r system.</p> <p><strong>Llun:&nbsp;Y T&icirc;m a greodd &#39;RoboLlywydd&#39; yn y Cynulliad, ch-dd: Marc Thomas (Doopoll), Indeg Williams, Delyth Prys, Gruffudd Prys, Myfyr Prys a Dewi Bryn Jones</strong></p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5219/ 2017-04-11T00:00:00+1:00 Mynnu sicrwydd dros ddiogelwch anifeiliaid egsotig <p>Mae Aelod Cynulliad o Blaid Cymru wedi mynnu sicrwydd gan Lywodraeth Cymru dros ddyfodol anifeiliaid egsotig yng Nghymru.</p> <p>Mae Aelod y Cabinet Cysgodol dros Ynni, Newid Hinsawdd a Materion Gwledig Simon Thomas AC wedi mynnu bod Llywodraeth Cymru yn gwneud fwy i sicrhau diogelwch a hawliau i anifeiliaid egsotig yng Nghymru.</p> <p>Gofynnodd i Lywodraeth Cymru i egluro&rsquo;r sefyllfa bresennol yn ystod cyfarfod lawn y Cynulliad ar lawr y Siambr yr wythnos yma.</p> <p>Dywedodd Arweinydd y T&#375;, Jane Hutt bod Deddf Llesiant Anifeiliaid 2006 yn amddiffyn pob anifail a bod cyflwyno rhestr o godau newydd, gan gynnwys anifeiliaid egsotig, am gael ei ystyried yn 2017-18.</p> <p>Ond, dadleuodd Simon Thomas AC bod angen i Lywodraeth Cymru bod yn fwy rhagweithiol: &ldquo;Mae&rsquo;n addawol i glywed bod Llywodraeth Cymru am ail-edrych ar y system gyfredol o lesiant anifeiliaid egsotig, ond mae rhaid i ni fod yn fwy rhagweithiol.</p> <p>&ldquo;Y broblem gyda&rsquo;r sefyllfa bresennol yw ei bod hi&rsquo;n caniat&aacute;u, er enghraifft, i bobl gadw mwnc&iuml;od mewn tai cyffredin, ac mae hefyd yn caniat&aacute;u i syrcasau sy&rsquo;n perfformio gydag anifeiliaid egsotig byw ymweld &acirc; Chymru.</p> <p>&ldquo;Rwyf wedi derbyn sawl e-bost gan etholwyr sydd yn pryderu am y sefyllfa gyfredol ac mae rhaid i Lywodraeth Cymru leddfu&rsquo;r pryderon hyn.</p> <p>&ldquo;Rydym wedi bod yn disgwyl ers rhai misoedd, os nad blwyddyn neu ddwy, i Lywodraeth Cymru i weithredu yn y meysydd yma.</p> <p>&quot;Dyma&rsquo;r amser i Lywodraeth Llafur Cymru rhoi sicrwydd i ni y bydd camau yn cael eu cymryd nawr gan y Llywodraeth i ddelio gyda phroblemau iechyd a lles anifeiliaid egsotig yng Nghymru.&quot;</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5207/ 2017-04-07T00:00:00+1:00 Caniat&acirc;d cynllunio ar gyfer Llwybr Dyffryn Tywi <p>MAE caniat&acirc;d cynllunio wedi cael ei roi ar gyfer rhan gyntaf Llwybr Dyffryn Tywi.</p> <p>Nod y prosiect uchelgeisiol hwn yw creu llwybr cerdded a beicio rhwng Caerfyrddin a Llandeilo, drwy ysblander Dyffryn Tywi.</p> <p>Lle bynnag y bo&#39;n bosibl, bydd y llwybr yn dilyn trywydd yr hen linell reilffordd o Gaerfyrddin i Landeilo, yn ymyl afon Tywi, a disgwylir y bydd yn rhoi hwb i dwristiaeth a&#39;r economi leol ac yn annog pobl i fod yn egn&iuml;ol ac i deithio&#39;n gynaliadwy.</p> <p>Roedd y cais a roddwyd gerbron pwyllgor cynllunio&#39;r Cyngor yn ceisio caniat&acirc;d cynllunio llawn ar gyfer cam gorllewinol y llwybr rhwng Felin-wen a Nantgaredig.</p> <p>Mae&#39;r cynnig ar gyfer llwybr tarmac, anwahanedig, a bydd defnydd ohono&#39;n cael ei rannu. Bydd tua 3 metr o led &acirc; llain o 1 metr ar bob ochr, a bydd y darn hwn o&#39;r llwybr tua 4.6 cilometr o hyd.</p> <p>Pan fydd pob rhan ohono wedi ei chwblhau, bydd y llwybr tua 19.5 cilometr neu 16 milltir o hyd.</p> <p>Yn dilyn y cyfarfod, dywedodd Ruth Mullen, Cyfarwyddwr yr Amgylchedd: &ldquo;Mae hwn yn brosiect blaengar i&#39;r Cyngor ac yn rhan o&#39;n huchelgais i droi Sir Gaerfyrddin yn brif gyrchfan beicio Cymru.</p> <p>&ldquo;Yn ogystal &acirc; bod yn ddolen gyswllt ddiogel a chynaliadwy rhwng cymunedau gwledig, rydym yn credu y bydd y llwybr o fudd enfawr i&#39;n heconomi twristiaeth hamdden, yn enwedig yr atyniadau lleol, darparwyr llety a safleoedd bwyd a diod ar hyd y llwybr, ac mae llawer o&#39;r rheiny&#39;n bodoli.</p> <p>&ldquo;Mae posibiliadau di-ri o ran cyfleoedd i fusnesau lleol, ac mae trafodaethau ar waith eisoes ynghylch sut y gallan nhw gyfrannu.&quot;</p> <p>Amcangyfrifir y gallai&#39;r llwybr ddenu o leiaf 15,000 o ymwelwyr y flwyddyn, gan gynhyrchu rhwng &pound;860,000 a &pound;2 filiwn yn yr economi leol.</p> <p>Mae&#39;r llwybr yn cael ei ddatblygu fesul cam; mae trafodaethau &acirc; pherchnogion tir yn parhau, ac mae ffynonellau cyllid yn cael eu clustnodi wrth i&#39;r cynllun fynd rhagddo. Disgwylir y bydd yn costio rhwng &pound;5 ac &pound;8 miliwn i gyd. Mae cyllid tuag at y prosiect wedi cael ei sicrhau eisoes drwy Gronfa Trafnidiaeth Leol Llywodraeth Cymru.</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5208/ 2017-04-07T00:00:00+1:00 Cyflwyno celc o arteffactau efydd i Amgueddfa Pont-y-p&#373;l <p>Arteffactau 3,000 o flynyddoedd oed o&rsquo;r Oes Efydd fydd y cyntaf o&rsquo;u bath i gael eu harddangos yn Amgueddfa Pont-y-p&#373;l, wedi iddynt gael eu cyflwynoedd yn&nbsp;o fel rhan o Ddiwrnod Trysor Torfaen ddydd Gwener, 7 Ebrill.</p> <p>Yn y celc mae pum arteffact o&rsquo;r Oes Efydd, gan gynnwys tair bwyell socedog a dau ben picell. Canfuwyd y trysor ym mis Tachwedd 2014 gan&nbsp;Gareth Wileman tra&rsquo;n defnyddio datgelydd metel yng nghyffiniau Trefddyn, Torfaen a cafodd ei ddyfarnu&rsquo;n drysor gan Grwner Ei Mawrhydi dros Went yn 2016.</p> <p>Caiff y celc cyhnaesyddol ei gyflwyno i&rsquo;r gymuned, ynghyd &acirc; modrwy aur addurniadol o ddiwedd y 16eg neu ddechrau&rsquo;r 17eg ganrif a ganfuwyd yng nghyffiniau Henllys, Torfaen.</p> <p>Y Gwir Anh. Arglwydd Paul Murphy o Dorfaen, Llywydd Ymddiriedolaeth Amgueddfa Torfaen, fydd yn agor y digwyddiad ac yn cyflwyno&rsquo;r siaradwyr gwadd o Amgueddfa Cymru a&rsquo;r AS lleol Mr Nick Thomas-Symonds.</p> <p>Dywedodd Mark Lodwick, Cydlynydd Cynllun Henebion Cludadwy yng Nghymru (PAS Cymru): &ldquo;Mae clec Trefddyn yn ganfyddiad nodedig o&rsquo;r Oes Efydd Mewn ardal o Gymru lle roedd gwybodaeth am y cyfnod yn brin iawn.</p> <p>&quot;Diolch i Gareth yn cysylltu&rsquo;n chwim &acirc;&rsquo;r Cynllun Henebion Cludadwy llwyddwyd i ddatgloddio&rsquo;r safle&rsquo;n ofalus a sicrhau ein bod bellach yn deall yn well y cymunedau oedd yn byw yn Nhorfaen 3,000 o flynyddoedd yn &ocirc;l.&rdquo;</p> <p>Llwyddodd Amgueddfa Pont-y-p&#373;l i gaffael y celc diolch i nawdd grant project Hel Trysor: Hel Straeon. Diben y project hwn yw caffael gwrthrychau archaeolegol gaiff eu canfod gan aelodau o&rsquo;r cyhoedd ar gyfer casgliadau amgueddfeydd cyhoeddus ar draws Cymru, a hynny dan nawdd rhaglen Collecting Cultures Cronfa Dreftadaeth y Loteri.</p> <p>Mae&rsquo;r project hefyd yn annog cymunedau i ymgysylltu &acirc;&rsquo;u gorffennol ac &acirc; threftadaeth archaeolegol gludadwy drwy noddi rhaglen o brojectau archaeoleg cymunedol dan arweiniad staff amgueddfeydd ar draws Cymru.</p> <p>Mae gan Amgueddfa Cymru saith amgueddfa genedlaethol ar draws Cymru sef Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd; Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru; Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru, Caerllion; Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru, Blaenafon; Amgueddfa Wl&acirc;n Cymru, Dre-fach Felindre; Amgueddfa Lechi Cymru, Llanberis ac Amgueddfa Genedlaethol y Glannau, Abertawe.</p> <p>Elusen annibynnol yw Ymddiriedolaeth Amgueddfa Torfaen, sy&rsquo;n rhedeg Amgueddfa Pont-y-p&#373;l.</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5209/ 2017-04-07T00:00:00+1:00 'Diwylliant o welliant cyson a chynaliadwy yn y GIG yng Nghymru' <p>Bob dydd, mae degau o filoedd o bobl yng Nghymru yn derbyn gofal o safon gan y GIG, a hynny o fewn system sy&rsquo;n gwella&rsquo;n gyson. Dyna&rsquo;r neges gan Brif Weithredwr y GIG, Dr Andrew Goodall, ddydd Gwener, 7 Ebrill, wrth iddo lansio Datganiad Ansawdd Blynyddol GIG Cymru 2016.&nbsp;</p> <p>Bob blwyddyn yn y GIG, mae:</p> <ul> <li>30,000 o enedigaethau</li> <li>un filiwn o ymweliadau ag adrannau damweiniau ac achosion brys</li> <li>tair miliwn o apwyntiadau cleifion allanol</li> <li>oddeutu 18 miliwn o gysylltiadau &acirc; phractisau meddygon teulu, clinigau cymunedol a lleoliadau gofal sylfaenol eraill</li> </ul> <p>Mae&rsquo;r adroddiad yn disgrifio rhai o&rsquo;r gwelliannau, ynghyd &acirc;&rsquo;r pethau arloesol sydd wedi eu cyflwyno yn y gwasanaeth iechyd yn ystod y flwyddyn ddiwethaf Mae hefyd yn amlygu meysydd lle mae angen gwella yn y dyfodol.&nbsp;</p> <p>Dyma rai pethau arloesol sy&rsquo;n cael eu disgrifio yn yr adroddiad:</p> <ul> <li>Defnyddir ffurf unigryw ar lawdriniaeth blastig i geisio gwella ansawdd bywyd cleifion lymffoedema. Cymru yw&rsquo;r unig wlad yn y DU i gynnig y llawdriniaeth hon, sy&rsquo;n cael ei hariannu drwy gronfa Technoleg Iechyd Llywodraeth Cymru. Mae&rsquo;r driniaeth yn golygu nad oes angen i gleifion ddefnyddio dillad cywasgu bellach, ac mae hynny hefyd yn lleihau&rsquo;r gost i&rsquo;r GIG.&nbsp;</li> <li>Mae dros 150 o aelodau staff newydd wedi cael eu recriwtio, a chafodd gwasanaethau newydd eu creu i wella Gwasanaethau Iechyd Meddwl Plant a&rsquo;r Glasoed ledled Cymru. Mae gwasanaeth timau ymyrryd brys bellach ar gael y tu allan i oriau gwaith arferol, ac mae timau seicosis yn darparu gofal ymyrraeth gynnar i bobl ifanc 15-24 oed sy&rsquo;n dioddef o salwch meddwl difrifol.&nbsp;</li> </ul> <p>Dywedodd Prif Weithredwr GIG Cymru, Dr Andrew Goodall: &ldquo;Rydyn ni wedi gweld rhai blynyddoedd o wella cyson mewn canlyniadau diabetes i blant a phobl ifanc.</p> <p>&quot;Mae cyfraddau&rsquo;r bobl sy&rsquo;n goroesi canser yn parhau i godi er gwaethaf y ffaith bod angen triniaeth ar fwy a mwy o bobl.</p> <p>&quot;Mae amseroedd aros am wasanaethau diagnostig yn parhau i leihau, ac rydyn ni wedi gweld gostyngiad cyson yn nifer y bobl sydd wedi profi oedi cyn iddyn nhw gael eu rhyddhau o&rsquo;r ysbyty &ndash; diolch i&rsquo;r cysylltiadau gwell rhwng ysbytai a gofal cymdeithasol.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Mae ein model ymateb clinigol newydd wedi gwella amseroedd ymateb y gwasanaeth ambiwlans yn fawr, gan ddenu diddordeb o bob rhan o&rsquo;r DU ac o rannau eraill o&rsquo;r byd.</p> <p>&ldquo;Mae staff brwdfrydig ac ymroddgar y GIG yn arwain gwelliannau mewn gwasanaethau gofal iechyd ledled Cymru; gwasanaethau sy&rsquo;n cael eu defnyddio gan filoedd o bobl bob wythnos.</p> <p>&quot;Mae&rsquo;r Datganiad Ansawdd Blynyddol yn cymryd golwg ar rai o&rsquo;r gwelliannau hynny, ond mae hefyd yn edrych ar beth sydd angen ei wneud nesaf.&nbsp;</p> <p>&ldquo;Dw i&rsquo;n awyddus i herio&rsquo;r GIG i barhau i wella, gan ddarparu gofal sydd wir yn canolbwyntio ar y claf fel unigolyn, a sicrhau bod iechyd a gofal yn cael eu cynnig i&rsquo;r un safonau uchel ledled Cymru.&rdquo;</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5210/ 2017-04-07T00:00:00+1:00 Cyfle i deuluoedd a phobl ifanc flasu rhai o brif gopaon Cymru <p>Bydd Gwasanaeth Awyr Agored yr Urdd yn cydweithio gyda Chlwb Mynydda Cymru i gynnig tair taith gerdded i&rsquo;r teulu a phobl ifanc ar y 1af o Fai.&nbsp;</p> <p>Bydd un yn mynd i gopa&rsquo;r Wyddfa, un yn mynd i ben Cader Idris ac un i Ben y Fan.</p> <p>Caiff y teithiau eu trefnu er mwyn annog teuluoedd a phobl ifanc i fanteisio ar rhai o&rsquo;r teithiau mae Clwb Mynydda Cymru yn eu cynnig.</p> <p>Pwrpas y Clwb yw i hyrwyddo mynydda drwy gyfrwng y Gymraeg ac i&rsquo;r perwyl hyn mae&rsquo;r Clwb wedi cyhoeddi&rsquo;r gyfrol Copaon Cymru&rsquo;n ddiweddar.</p> <p>Ar y 1af o Fai bydd cyfle i deuluoedd a phobl ifanc fwynhau mynydda mewn cwmni hwyliog, diogel a chefnogol trwy ddilyn trywydd&nbsp; tair taith sydd yn y gyfrol.</p> <p>Yn &ocirc;l Sian Shakespear:&nbsp;&ldquo;Mae gan Glwb Mynydda Cymru dros 300 o aelodau ledled Cymru ac mae llawer ohonynt yn fynyddwyr profiadol tu hwnt.</p> <p>&quot;Er bod llawer o&rsquo;n teithiau&rsquo;n rhai hir gyda&rsquo;r angen i fod yn o heini&nbsp; rydym hefyd yn cynnig rhai byrrach, llai heriol, all apelio at bobl llai profiadol, o bryd i&rsquo;w gilydd.</p> <p>&quot;Mae gennym fynyddoedd godidog yma yng Nghymru, ac mae&rsquo;r boddhad a geir o gyrraedd copa mynydd heb ei ail.</p> <p>&quot;Rydym yn awyddus i weld mwy o Gymry&rsquo;n mwynhau mynydda ac pe baent yn dod yn aelodau o&rsquo;r Clwb, byddwn yn sicrhau parhad y Clwb a mynydda trwy gyfrwng y Gymraeg.</p> <p>&ldquo;Mae&rsquo;r Clwb yn ceisio trefnu amrediad o deithiau er mwyn estyn croeso i bawb ac mae&rsquo;r teithiau hyn gyda&rsquo;r Urdd wedi eu cynllunio er mwyn rhoi blas i deuluoedd a phobl ifainc ar ddringo rhai o brif copaon Cymru.&rdquo;</p> <p>Mae Gwasanaeth Awyr Agored yr Urdd yn cynnig teithiau cerdded ac achrediadau mynydda, ac roedd cydweithio gyda Chlwb Mynydda Cymru i weld yn gam naturiol er mwyn annog diddordeb yn y maes.</p> <p>Dywedodd Gwydion Tomos, arweinydd y daith ar ran yr Urdd:&nbsp;&ldquo;Rydym ni yn cydweithio gydag amryw o blant a phobl ifanc o ddydd i ddydd, fel arfer trwy eu hysgol neu sefydliad ieuenctid, ond mae&rsquo;n braf gallu cynnig gweithgaredd i&rsquo;r teulu cyfan, a&rsquo;u hannog i fwynhau y mynyddoedd anhygoel sydd gennym yng Nghymru.&rdquo;</p> <p>Bydd y teithiau yn addas i blant 10 oed a h&#375;n.&nbsp; Gellir cael mwy o wybodaeth trwy gysylltu gyda Llinos Jones-Williams yng Ngwersyll Glan-llyn &ndash; 01678 541 000 neu llinosjw@urdd.org</p> http://www.y-cymro.com/newyddion/c/x44/i/5212/ 2017-04-07T00:00:00+1:00